Ένας ελέφαντας στο δωμάτιο. Τα ψηφιδωτά της συναγωγής του Χουκώκ στη Γαλιλαία της Ύστερης Αρχαιότητας | Θέματα Αρχαιολογίας Περιοδικό Ελεύθερης Πρόσβασης

Τόμος 9, Τεύχος 3 Σεπτέμβριος - Δεκέμβριος 2025 [σ. 203-244]

«Ένας ελέφαντας στο δωμάτιο». Τα ψηφιδωτά της συναγωγής του Χουκώκ στη Γαλιλαία της Ύστερης Αρχαιότητας

Χρυσοβαλάντη Ι. Παπαναστασοπούλου

Δρ Θεολογίας, Ε.ΔΙ.Π. Βιβλικής Θεολογίας και Βιβλικής Αρχαιολογίας στην Πατριαρχική Ανώτατη Εκκλησιαστική Ακαδημία Κρήτης

Η συναγωγή του Χουκώκ στην περιοχή της Γαλιλαίας στο σύγχρονο Ισραήλ αποτελεί ένα από τα πλέον σημαντικά αρχαιολογικά ευρήματα της Ύστερης Αρχαιότητας, ιδίως όσον αφορά στην κατανόηση της εικονογραφικής πρακτικής των ιουδαϊκών κοινοτήτων της περιόδου. Παρά τις ρητές απαγορεύσεις της Τορά και τις συχνά επιφυλακτικές στάσεις των ραβινικών κύκλων απέναντι στην απεικόνιση ανθρωπόμορφων παραστάσεων, αρκετές ιουδαϊκές κοινότητες της Γαλιλαίας υιοθέτησαν για τις συναγωγές τους, με μια εκπληκτική ελευθερία, ένα εικονογραφικό πρόγραμμα, που ενσωμάτωνε στοιχεία της μεσογειακής καλλιτεχνικής παράδοσης, προσαρμοσμένα στις δικές τους θεολογικές και κοινωνικές ανάγκες. Τα εξαιρετικά καλοδιατηρημένα ψηφιδωτά της συναγωγής του Χουκώκ, τα οποία περιλαμβάνουν βιβλικές αφηγήσεις, πιθανές ιστορικές σκηνές και εξωβιβλικές εικονογραφικές συνθέσεις, προσφέρουν σημαντικά δεδομένα για διάφορες πτυχές της έρευνας που αφορούν στον Ιουδαϊσμό της Ύστερης Αρχαιότητας. Το άρθρο εξετάζει λεπτομερώς τα ευρήματα της συναγωγής του Χουκώκ και τα εντάσσει μέσα στο πλαίσιο του συνόλου των εικονογραφημένων συναγωγών της Γαλιλαίας, επιχειρώντας να αναδείξει μέσα από την ποικιλία και την πολυπλοκότητα των τοπικών καλλιτεχνικών επιλογών τους λόγους που οδήγησαν στη συγκεκριμένη εικονογραφία.

Λέξεις ευρετηρίου: συναγωγή, Χουκώκ, Γαλιλαία, ψηφιδωτά, Ύστερη Αρχαιότητα, ραβινική γραμματεία, ανεικονισμός, Βιβλική Αρχαιολογία

Επικοινωνία με την συγγραφέα: valiapapanas@yahoo.gr

Το πρωτότυπο άρθρο βρίσκεται στη βιβλιοθήκη του περιοδικού Θέματα Αρχαιολογίας

Αυτό το άρθρο χορηγείται με άδεια Creative Commons Αναφορά Δημιουργού-Μη Εμπορική Χρήση-Όχι Παράγωγα Έργα 4.0 Διεθνές .
CC BY-NC-ND

Αυτή η άδεια είναι περιοριστική, επιτρέποντας μόνο στους άλλους να μεταφορτώνουν το συγκεκριμένο έργο και να το μοιράζονται με άλλους, αρκεί να αποδίδουν στο περιοδικό Θέματα Αρχαιολογίας αναγνώριση/credit, αλλά δεν μπορούν να το αλλάξουν κατά κανέναν τρόπο, ή να το χρησιμοποιήσουν εμπορικά.

Volume 9, Issue 3 September - December 2025 [pp.203-244]

«An elephant in the room». The mosaics of the Huqoq synagogue in Late Antique Galilee

Valia Papanastasopoulou

Doctor of Theology / Biblical Studies, Post-Doc, University Ecclesiastical Academy of Crete, Greece

The Huqoq synagogue in the Galilee region of modern Israel is one of the most significant archaeological discoveries of Late Antiquity, especially for understanding the iconographic practices of Jewish communities of the period. Despite the explicit prohibitions of the Torah and the often-cautious attitudes of rabbinic circles toward the depiction of anthropomorphic figures, several Jewish communities in Galilee adopted with α remarkable freedom an iconographic program for their synagogues that incorporated elements of the broader Mediterranean artistic tradition, adapted to their own theological and social needs. The exceptionally well preserved mosaics of the Huqoq synagogue, which include biblical narratives, possible historical scenes, and extra biblical iconographic compositions, offer important evidence for various aspects of research concerning Judaism in Late Antiquity. The article examines in detail the findings from the Huqoq synagogue and situates them within the wider corpus of illustrated Galilean synagogues, seeking to highlight through the variety and complexity of local artistic choices the reasons that led to the development of this particular iconography.

Key words: synagogue rabbinical, Huqoq, Galilee, Mosaics, Late Antiquity, rabbinical literature, aniconism, Biblical Archaeology

Author for correspondence: valiapapanas@yahoo.gr

The original article is in the Library of the Themes in Archeology

Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International .
CC BY-NC-ND

This license is restrictive, only allowing others to download this work and share it with others, as long as they give credit to the journal Themata Arhaiologia, but they cannot change it in any way, or use it commercially.

Τόμος 9, Τεύχος 3 Σεπτέμβριος - Δεκέμβριος 2025 [σ. 203-244]