«Ανασκάπτοντας» τον Ιππόλυτο. Μύθος, τεκμήριο και αρχαιολογία του νου | Θέματα Αρχαιολογίας Περιοδικό Ελεύθερης Πρόσβασης

Τόμος 9, Τεύχος 3 Σεπτέμβριος - Δεκέμβριος 2025 [σ. 265-282]

**«Ανασκάπτοντας» τον Ιππόλυτο. Μύθος, τεκμήριο και αρχαιολογία του νου**

Δημήτρης Γαρουφαλής

Φιλόλογος-Αρχαιολόγος

Το άρθρο εξετάζει τον Ιππόλυτο του Ευριπίδη ως τραγωδία της ερμηνείας, εστιάζοντας στη δέλτο της Φαίδρας ως υλικό τεκμήριο που αποκτά εξουσία αποκομμένο από τις συνθήκες παραγωγής του. Η ανάγνωση αναπτύσσεται μέσα από τη συγκριτική, όχι ιστορικογενετική, συνάντηση δύο νεότερων προτύπων αναζήτησης του παρελθόντος: της αρχαιολογικής ανασκαφής του Ερρίκου Σλήμαν και της ψυχαναλυτικής ερμηνείας του Σίγκμουντ Φρόυντ. Η σλημανική επιθυμία υλικής επιβεβαίωσης του μύθου και η φροϋδική αντίληψη της επιβίωσης του ψυχικού παρελθόντος φωτίζουν τη λανθασμένη ανάγνωση του Θησέα. Υποστηρίζεται ότι το εύρημα, το σύμπτωμα και το γραπτό ίχνος δεν φέρουν αυτονόητο νόημα: αποτελούν αφετηρίες υποθέσεων για ένα απόν παρελθόν, των οποίων η ισχύς εξαρτάται από την αποκατάσταση των συμφραζόμενων και τον έλεγχο εναλλακτικών εξηγήσεων. Όταν, αντίθετα, ο ερμηνευτής ταυτίζει το ίχνος με το γεγονός και διαθέτει την εξουσία να επιβάλει την ανάγνωσή του, το γνωστικό σφάλμα μπορεί να μετατραπεί σε μη αναστρέψιμη πράξη.

Λέξεις ευρετηρίου: Ευριπίδης, Ιππόλυτος, Ερρίκος Σλήμαν, Σίγκμουντ Φρόυντ, δέλτος, τεκμήριο, αρχαιολογία του νου

Επικοινωνία με τον συγγραφέα: dimgaroufalis@gmail.com

Το πρωτότυπο άρθρο βρίσκεται στη βιβλιοθήκη του περιοδικού Θέματα Αρχαιολογίας

Αυτό το άρθρο χορηγείται με άδεια Creative Commons Αναφορά Δημιουργού-Μη Εμπορική Χρήση-Όχι Παράγωγα Έργα 4.0 Διεθνές .
CC BY-NC-ND

Αυτή η άδεια είναι περιοριστική, επιτρέποντας μόνο στους άλλους να μεταφορτώνουν το συγκεκριμένο έργο και να το μοιράζονται με άλλους, αρκεί να αποδίδουν στο περιοδικό Θέματα Αρχαιολογίας αναγνώριση/credit, αλλά δεν μπορούν να το αλλάξουν κατά κανέναν τρόπο, ή να το χρησιμοποιήσουν εμπορικά.

Volume 9, Issue 3 September - December 2025 [pp. 265-282]

«Excavating» Hippolytus. Myth, Evidence, and the Archaeology of the Mind

Dimitris Garoufalis

Philologist-Archaeologist

This article reads Euripides’ Hippolytus as a tragedy of interpretation, focusing on Phaedra’s writing tablet as material evidence that acquires authority after being severed from the circumstances of its production. The discussion brings the play into a comparative, rather than directly historical, dialogue with two modern models for recovering the past: Heinrich Schliemann’s archaeological excavation and Sigmund Freud’s psychoanalytic interpretation. Schliemann’s desire to verify myth through material remains and Freud’s account of the persistence of the psychical past illuminate Theseus’ fatal misreading of the tablet. The article argues that an artifact, a symptom, or a written trace does not possess a self-evident meaning. Its interpretation depends upon the recovery of context, while remaining exposed to the expectations, desires, and power of the interpreter.

Key words: Euripides, Hippolytus, Heinrich Schliemann, Sigmund Freud, writing tablet, evidence, archaeology of the mind

Author for correspondence: dimgaroufalis@gmail.com

The original article is in the Library of the Themes in Archeology

Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International .
CC BY-NC-ND

This license is restrictive, only allowing others to download this work and share it with others, as long as they give credit to the journal Themata Arhaiologia, but they cannot change it in any way, or use it commercially.

Τόμος 9, Τεύχος 3 Σεπτέμβριος - Δεκέμβριος 2025 [σ. 265-282]